Και δημιούργησε μία «πατέντα», η οποία αποτέλεσε το πατρόν για τις επόμενες με πρώτη από όλες την ΜΕΡΥΛ ΣΤΡΗΠ.Η οποία τόσο στο αφιέρωμα του Αμερικανικου ΚΙνηματογραφικου Ινστιτουτου προς τιμήν της Τζέην Φοντα, όσο και στην ανταπόδοση της Φόντα προς την Στρηπ, στο δικό της τιμητικό αφιέρωμα από τον ίδιο οργανισμό ,ήταν ακριβως αυτή. Η Στρηπ κι εκεί επίσημα, και διακαως ανεπισημα, εχει μιλήσει για την επίδραση της Φόντα στο δικό της παίξιμο.
Αυτό, που εκανε η Τζέην Φόντα στην «Εξαφάνιση», βρήκε το όμοιο του, 11 χρόνια αργότερα, από την ΜΕΡΥΛ ΣΤΡΗΠ στην «Εκλογή της Σόφι». Και να πούμε ότι ΥΠΕΥΘΥΝΟς και για τις δυο μεγάλες αυτές ερμηνείες είναι ο ΑΛΑΝ ΤΖ.ΠΑΚΟΥΛΑ, που τις υπέγραψε. Και χαρισε και στις δυο το ένα από τα Oscar τους.
Ο μονόλογος της Φόντα στην ψυχολόγο, για την οποία θα μιλήσω αναλυτικότερα παρακάτω, γίνεται πάτημα για το μονόλογο της Μέρυλ Στρηπ στο φιλο της τον Στίνγκο, στη «Σόφι»,όπου προετοιμαζει με τον συγκλονιστικής αμεσότητας αλα Φοντα μονόλογο, τη μεγαλη σκηνή του φινάλε.
Είναι η μελέτη πάνω στους μονολόγους κι αυτό ξεκινά από την καινοτομία της Τζέην Φοντα.
Η διαφορά της Φόντα από την Στρηπ είναι ότι για ητν Τζέην η καριέρα της ήταν απλως μέρος της ζωής της. Ηταν κάτι σαν την περιπτωση της Μελίνας Μερκούρη. Ηταν ανήσυχη, πολυπραγμων, ήθελε να κανει κι αλλα πραγματα, είτε να μετεχει στα κοινα, είτα να αποσύρεται για χρόνια ώστε να ζησει τον έρωτα με τον Τερνερ και μετα να τον χωρίζει ή να αποφασίζει στο μεταξυ 45 και 50 ηλικιαακό διαστημα ναγυμνασει τις Αμερικανες για να μην το βαζουν κατω ως γυναίκες και να παραμένουν ποθητές κι ελκυστικές, αντι να αφήνονται στο χλαπακιασμα μπροστα στην τηλεόραση. Για την Στρηπ, η καριέρα ‘ηταν η ίδια η ζωή της. Αν κι έμεινε στο σινεμά και δεν προχωρησε στο θεατρο ενώ η Φόντα έκανε και αυτό,εχει και τρεις υποψηφιότητες για «Τονυ».. Βεβαια και στην περίπτωση του Πάκουλα, έχουμε ένα σκηνοθέτη να υπογράφει τις δυο μεγαλύτερες γυναικείες ερμηνείες του μεταπολεμικού αμερικανικού σινεμά αλλά να μην πιστώνεται σύνολο, σαν δάσκαλος, σαν ένας άλλος Ηλία Καζάν, όχι δεν έγινε αυτό.
Πάμε λοιπόν στην Τζέην Φόντα και στην «Εξαφάνιση» και να δούμε πολλά. Διότι εδώ μπορούν να γίνονται σπουδες και σεμινάρια κι εργαστήρια πάνω στο το τι σημαίνει ωρίμαση ταλέντου το οποίο ξεκινά από την ωρίμαση του ίδιου του ηθοποιού αλλά κι από το απο που πηγάζει η ωρίμαση του. Δεν είναι μια απλή λέξη για να την «κοτσάρουμε» όπου δει….
Η Τζέην Φόντα, ατίθαση κορη του Χένρυ, από «royal family” του Χόλυγουντ ψάχνεται. Μεσα από αναζητήσεις, από συγκρουσεις, από ελευθερη ζωή, από διαμονή για καιρό στο Παρίσι πουτην επηρεασε, από τη σχέση με τον Ροζέ Βαντίμ που την ανεδειξε στη σεξουαλική ποθητή πλευρα της, που την παρακολουθούσαν οι Γάλλοι και στο Χόλτγουντ όμως την επαιρναν εξίσου σοβαρα, καταρχάς ως κομεντιέν, της εμπιστευονταν όμως και δραματικούς ρόλους.
Όμως είναι αυτό που μου έλεγε κι η Αλίκη Βουγιουκλάκη και το ανέφερα στην στην ομιλία μου για το καμαρινι της στο Δημοτικό Θεατρο Πειραιά: Σημασία έχει να έρθει ο ρόλος που θα σε ξεκλειδώσει.
Ο ρόλος της Τζέην Φόντα ‘ηρθε μεσα από σειρά καταστάσεων, δοκιμαζόταν, έκανε κι επιτυχία, ήταν όμως η «Μπαρμπαρελα», υπέροχη αδιαμφισβήτητα. Μα ο Μάης του 68, της αφυπνίζει στα στοιχεια του ανήσυχου χαρακτήρα της, τον ζει εκεί,, θα βγάλει και ταινια αργότερα με τον Γκοντάρ, το «Όλα πανε καλά», και την ετοιμάζει να μπει ως 30άρα στα 70ς, στο νέο κοσμο που έρχεται, με ένα ωριμασμένο μυαλό που ωριμαζει και το ταλέντο.
Το ρόλο ξεκλειδώματος θα της τον σκηνοθετήσει ο Σύντεϋ Πόλλακ στο «Σκοτώνουν τα αλογα όταν γερασουν». Εκεί οι κριτικοί δεν θα την υποδεχθουν απλώς ως αναδειγμένη δραματική ηθοποιό, θα την συγκρίνουν και με την Μπέττυ Ντεηβις. Και θα βγει η ίδια η Μπέττυ Ντέηβις και θα την χρίσει επισήμως ΔΙΑΔΟΧΟ Της. Κάτι που θα κάνει μετά από λίγο κι η Τζοαν Κρώφορντ για την Φαίη Νταναγουέη αλλά η τελευταια παραβίασε τον κανόνα κι επαιξε το είδωλο της σε έργο διασυρμού, με αποτέλεσμα, θαρρείς και της έριξε καταρα από εκεί πάνω να μην ορθοποδήσει ξανά.
Η Τζέην Φοντα στα «άλογα..» θα πάρει το βραβείο των Κριτικών Νεας Υόρκη και την πρωτη της υποψηφιότητα για Oscar αλλά η τεραστια κινηματογραφική οικογένεια όλων των ειδικοτήτων, δεν θα βιαστεί, θα περιμένει να την ελέγξει και σε ένα ακόμα, να δει ότι πράγματι…
Διότι η ωρίμαση του ταλέντου εχει να κάνει όπως ειπαμε με την ωρίμαση του ανθρώπου. Δεν μπορεις να τρεχεις στις διαδηλώσεις για τα δικαιωματα των μαυρων, με τον Μάρλον Μπράντο για την προστασία των Ιθαγενών και να συλλαμβάνεσαι από την Αστυνομία με χειροπέδες, να είσαι πρωτοπορος καις την πρώτη γραμμη εναντιον του πολεμου στο Βιετναμ , να πρωτοστατείς στην καταστροφή των στρατολογικών φακέλων, να βοηθάς τη Μελίνα Μερκούρη, όωςτα είχε πει η ίδια η Μελίνα στις διαμαρτυριες εναντιον της Ελληνικής Χούντας,και να παίζεις την.. Μπαρμπαρέλα. Και τις κομεντί, όσο καλή κι αν είσαι. Το μέσα της ήταν που της ζητούσε το κατι άλλο, αυτό που της συνέβαινε να το πρόβαλλε και καλλιτεχνικά.
Κι η «δοκιμαστική περίοδος» λήγει με το αμέσως επόμενο. Την «εξαφάνιση» Την εποχή που τρεχει στο Ανόι, με το βιετναμεζικο ελικόπτερο, παρεα με τον Ντονανλντ Σαδερλαντ με τον οποίο θα κάνουν μαζί την «Εξαφνασιση», και μια σχεση προσωπική, και συγχρόνως της έρχεται αυτό το σεναριο, να παίξει ένα φτηνό κολ γκερλ της Νέας Υορκης, την Μπρή Ντάνιελς. Στην οποία θα οδηγήσει η ερευνα ενός ντετεκτιβ για την εξαφανιση ενός φιλου που η Μπρή τον είχε πελάτη. Η Τζέην Φόντα με βαση το πληρεστατο σεναριο, πέφτει με τα μουτρα ως ώριμη ηθοποιός. Είχε περασει και από τα Actors Studio και τον Λή Στράσμπεργκ. Για έξη μήνες κάνει παρεα μόνο με πόρνες. Μοιράζεται το χρόνο της σε Βιετνάμ, διαδηλώσει κι επαφή με τα κοριτσια του νυχτοκάματου. Φάνει την ηρωίδα στα καταβαθα της ψυχής της. Και της δίνει περιεχόμενο ανθρωπινο αλλά κι υπόσταση κοινωνική. Πως το πετυχαίνει; Με την αποθεωση της αφαίρεσης, όπου εδώ αρχιζει πλέον και γίνεται κατασταση ως μάθημα. Η αφαίρεση. Το απαιτούν πιακαι τα 70ς. Ένα εσωτερικό αλλα και μοινωνικό περιεχόμενο στην τρεχουσα ηθοποιία. Η Τζέην Φοντα εισηγείται από τις ηθοποιούς του φύλου της, αυτό το πραγμα , στην «Εξαφανιση». Αποθεωση : Η σκηνή που μιλάει στην ψυχολόγο. Νομίζεις ότι μιλάει σε εσένα. Μιλάει ως ένας ανθρωπος για τη ζωή του. Όχι ως μια ηθοποιός που παίζει εκπληκτικά το ρόλο της. Ο τροπος παιξίματος της Φόντα μπαίνει στα μαθήματα. Η ζεστασια της φωνής της, επίσης. Εδώ θα αξιοποιηθεί και θα πάρει διασταση και αυτο με το οποίο γεννήθηκε. Ως πριν ήταν απλώς αυτή η φωνή της. Τωρα αυτή φωνή αποκτά βάθος περιεχομένου σαν τα υπόλοιπα της. Εδώ επίσης θα δούμε μονοπλάνο με την πρωταγωνίστρια σταρ σε δραματική εξομολόγηση, σε σκηνή φόβου, κι από την υπερέκκριση των συναισθηματων, το κλάμα να οδηγεί στην…μύξα. ΝΑΙ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!. Για πρωτη φορά βλέπαμε από το κλάμα να βγαίνει εκείνη η μύξα των δακρύων.. Η ηθοποιός το ζούσε. Κι ο σκηνοθέτης την αφησε να το φτάσει ως το τελος κι έδωσε οδηγίες να εκτυπωθεί έτσι ακριβως.
Εξω την απειλούσαν θεοι και δαιμονές. Η συντηρητική Αμερική εναντον της. Κινηματογραφοι στο Νότο απαγόρευαν τις ταινίες της. Κι η ίδια είχε πει:. Στο «Σκοτώνουν τα αλογα…», είχα πάει στην απονομή με κάποια αγωνια κι αβεβαιότητα. Στην «ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ» ήμουν απολύτως χαλαρή, ήμουν βέβαιη ότι εδώ θα το πάρω.
Η μελετη του παιξίματος της Φόντα , η παρακολουθηση του, σε βγαζει από τα πλαίσια της παρακολούθησης ενός αστυνομικού έργου.
Παραλληλα ομως βλέπεις και τη συλλογικότητα του κινηματογραφου, τι σημαινει να εχεις ένα παρτνερ ο οποίος έχει καταλάβει τις κάνεις και σε στηρίζει απόλυτα, σε βοηθά να το αναδείξεις το περισσότερο, κι αυτος ήταν ο Ντοναλντ Σαδερλαντ, έχεις ένα σκηνοθέτη, ο οποίος σου εχει φτιάξει εκπληκτικό πλαίσιο κι η συνεργασια του με τον διευθυντή φωτογραφίας, τον Γκόρντον Γουίλις έχει γεμίσει με τοση σκοτεινιά της Νέα Υόρκη, την εχει αποστερήσει απ΄κάθε ατμόσφαιρα περί νυχτας, τη νυχτα την εχει κανει ρεαλιστική, και βοηθά την ηθοποιό να ξεκλειδώσει από μέσα της βαθια χωμένα συναισθηματα και φοβους. Εξου κι η ψυχολογος, εξού κι η…μύξα.
Η ταινία αυτή με καθορισε. Την ειδα στα 14 μου , για πρωτη φορά. Με καθορισε ως θαυμαστή, με καθορισε ως επωαζόμενο κριτικό του μελλοντος,, με καθορισε στα σχεση μου με τα Οσκαρ και στη γυρω από αυτά μελετη, που έγινε μελετη ζωής. Δεν θα γραψω όμως για αυτά, το κείμενο είναι για την ΤΖΕΗΝ ΦΟΝΤΑ και για την «ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ», κι όχι για μένα. Απλώς, ΑΠΟ ΜΕΝΑ