Ενπάση περιπτώσει θεωρώ ότι ξεμπερδεψα όσους έχουν απορίες και προχωραμε στην εξέταση των πέντε ζητημάτων, που είναι όλο οι χωροι, εσωτερικοί κι εξωτερικοί, όλα τα υλικα, που χρησιμοποιούνται, από αυτοκίνητα μεχρι «γκατζετάκια» και πάει λέγοντας..

Πριν από την κατηγορία αυτή, την «Καλλιτεχνική-Σκηνογραφκή Διεύθυνση» είχα βάλει τα ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ. Λέγοντας στον πρόλογο ότι τα 4 στα 5 συνεπιπταν. Οποτε είναι λογικό, μετα τα Κοστούμια να προχωρήσω σε αυτή την κατηγορια, να δούμε τα «τεσσερα κοινά»  της σκηνογραφικής διεύθυνσης αλλά και ποιο είναι αυτό που διαφευγει. Και δεν είναι το ίδιο με εκείνο που «διεφυγε» στα κοστούμια. Εκεί το 5 ήταν το «Avatar: Fire and Ash». Εδώ είναι το «ΜΙΑ ΜΑΧΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ». Οι Σκηνογράφοι δεν ειχαν θεωρήσει στο πρωτο ότι η πρωτοκαθεδρια της εικόνας ήταν σκηνογρφική, την είχαν αποδώσει στα οπτικά εφφέ. Στο «Μια μάχη μετά την άλλη», αν δούμε τις 13 υποψηφιότητες θα διαπιστώσουμε ότι η απουσία του από τα κοστούμια δηλώνει πως αυτό ήταν και το αδύναμο σημείο του. Αν κι ειχε χώρους να εναλλάσσονται, στους χαρακτήρες απάνω, δεν διαπιστωθηκε κάτι πιο ιδιαίτερο από μεριάς ενδυματολόγου…ΚΙ αυτό ξεκινά από το κέντρο βάρους του ίδιου του σκηνοθέτη.

Είναι φωτογραφία, είναι κάμερα δηλαδή κι επιλογή χρώματος είναι κι οι χώροι αυτά που σημειώνονται στο «ΜΙΑ ΜΑΧΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ». Ξεκινάμε , λοιπόν, από αυτή την ταινία για να εξετασουμε την Καλλιτεχνική-Σκηνογραφική Διεύθυνση κι ο πρωτος μας εντοπισμός είναι ο ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ. Βλέπουμε ότι στην ταινία κυριαρχουν απολύτως οι φυσικοί χώροι, ο ρεαλισμος ως απεικόνιση κι ως έννοια, δηλαδή η σκηνοθεσία του Πολ Τόμας Αντερσον, Αυτομάτως κάνει εντύπωση ότι οι δυο καλλιτέχνες που διάλεξε για αυτή τη δουλειά, η ΦΛΟΡΕΝΣΙΑ ΜΑΡΤΙΝ για την όλη επιλογή χωρων, αντικειμένων κλπ κι ο ΑΝΤΟΝΥ ΚΑΡΛΙΝΟ για τις εσωτερικές διακοσμησεις, είναι το ντουέτο που εργαστηκαν και προτάθηκαν για Oscar στα σκηνικά του «Babylon» του Ντάμιεν Σαζέλ και προς στιγμή αναρωτιέσαι για το κριτήριο, πως δηλαδή για ένα εργο ρεαλισμού καταφευγει σε δυο που διακρίθηκαν για υπερφόρτωση και σε ένα βαθμό γκροτέσκ;  Κι όμως, ο Πολ Τόμας Αντερσον, με τους συνεργατες του, το έψαξαν βαθιά. Την «παράνοια» εντόπισε στην προηγούμενη δουλειά τους, την παράνοια πανω στους χώρους, την παράνοια ήθελε κι εδώ επι του ρεαλισμού, έχοντας ένα έργο με με επαναστατες και με συγκρούσεις καταστασεων , πολιτικών και κοινωνικών, που έχουν το ρεαλισμό ως επίφαση ενώ από κάτω δουλευει το γκροτέσκο. Απλά εδώ το δουλεψαν σε φυσικούς χωρους. Είτε τους βρηκαν έτοιμους ειτε τους εστησαν οι ίδιοι όπως το κέντρο μεταναστών . Επίσης στους εσωτερικούς χωρους οι λεπτομέρειες που διανθίζουν τους χωρυς του καθενός, χωρίς να κραυγάζουν από εντυπωσιασμό, όμως ολοκληρώνουν πλήρως τα πρόσωπα που ζουν η κινούνται σε αυτά (περίπτωση του ηρωα που παίζει ο Ντι Κάπριο) πως εχει διακοσμηθεί και διαμορφωθεί το κρησφύγετο του. Δειχνει τι πραγματα κουβαλάει. Οπως και του Μπενίτσιο Ντελ Τόρο, από τι απαλλάσσεται, τι καθορίζει τους χωρους του. Μια λιτότητα που ευθυγραμμίζεται με τον τρόπο που παίζει ο Ντελ Τόρο αυτόν που καταστάλαξε …. Και βέβαια οι χωροι του Σων Πεν στους οποίους ο set decorator δουλευει σε απολυτη συνάρτηση με τη φωτογραφία, με τους φωτισμούς, για να τους ολοκληρώσει, να είναι πλήρως εναρμονισμένοι με τη επίφαση λιτότητας της σκηνοθεσίας.

Και προχωραμε στα 4 με τα κοινά στοιχεία σε Σκηνικά και Κοστούμια.

Σε σχέση με το «Μια μάχη μετα την άλλη», πλησιέστερο έρχεται το «SINNERS» (Αμαρτωλοί). Ναι διότι κι εδώ η σκηνοθεσία  είναι εξόφθαλμα η άνωθεν εντολή. Θα πείτε, και που δεν είναι; Θα δειτε παρακάτω τι εννοώ. Στο «Sinners» λοιπόν, η ΧΑΝΑ ΜΠΗΤΣΛΕΡ, Οσκαρούχα από την προηγούμενη συνεργασία της με τον σκηνοθέτη Ράυαν Κούγκλερ, το “black panther” έχει ως βάση την απόδοση του Δέλτα του Μισισιπί. Το κομμάτι εκείνο του Νοτου, με τις «νεγρικες» γειτονιές και κατοικίες αλλά και με τις εκκλησίες τις χαρακτηριστικές και παραδοσιακές και τη φυση βέβαια που φωνάζει «Νότος» 100 ο/ο αλλά…. Αλλά..Εδω θα μέναμε αν επροκειτο για κοινωνικό δράμα με τις ταλαιπωρίες των μαυρων στην περιοχή, τη δεκαετία 30. Όμως έρχεται το χρωμα κι έρχεται με διαφοροποιητικές διαθέσεις για να βάλει και το χεράκι της η υπεύθυνη διακόσμησης ΜΟΝΙΚ ΣΑΜΠΕΪΝ. Το χρωμα, καταρχάς, με το οποίο «εξεταζονται» οι χώροι, είναι χτυπητό, είτε κόκκινο είτε πράσινο, είτε και σε συνδυασμούς…εμπριμέ.  Διότι η όψη πρεπει να αποδεσμεύεται εμμεσα από την απολυτη ρεαλιστική κατασταση ώστε να υποδεχθεί τα πνεύματα και τους βρυκόλακες που θα φιλοξενηθούν σε λίγο. Με τη συνεργασία της φωτογραφίας εχουν φωτιστεί όλα αυτά με μια σύνθεση ώστε να το διαφοροποιούν από τον ρεαλισμό και να τον κρατούν μόνο ως κατάλοιπο για ανάπτυξη ατμόσφαιρας.

Στην τρίτη εξεταζόμενη ταινία, για τη σκηνογραφική της διεύθυνση,  τον « FRANKENSTEIN», που ανηκει κι αυτή στις «κοινού ενδιαφεροντος» σκηνικών και κοστουμιών, παρατηρούμε συγγένεια, με το σκηνικό,  το οποίο κάνει κουμάντο,  δίνει οδηγίες , έχοντας στο πλευρό του τη φωτογραφία που του δίνει οπερετικό λούσο, κι ο σκηνοθέτης σαν να το εξουσιοδοτεί απόλυτα. Ναι, διότι οι συνεργάτες του, ο ΣΟΝ ΒΙΟΥ, πoυ πήρε το Oscar για τη «ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ» του κι η ΤΑΜΑΡΑ ΝΤΕΒΕΡΕΛ που προέκυψε αργότερα και συνεργαστηκε και με τον Βιού στο «Ο δρομος των χαμένων ψυχών» (Nightmare alley) ειχαν σηκωσει στους ωμους τους το εικαστικό στοιχημα του Ντελ Τόρο, ειδικά στο δευτερο που  έκαναν πάρτυ τα χρωματα και δη των σκοτεινών διαθέσεων, άρα υπέγραφαν σκηνοθεσία εκείνα κι όχι ο Ντελ Τόρο αφού δεν υπήρχε σεναριο…Εδώ λοιπόν ξεκινα την ταινία προφανως με αυτούς και του φτιάχνουν τις υπεροχες κατασκευές, με διάθεση όπερας, σε χρώματα κι αντικείμενα, ζητούμενο η μαγεία, το βλέπουμε στο Εργαστηρι, το Βλέπουμε στον Πύργο, το βλέπουμε στις αριστοκρατικές επαύλεις, το βλέπουμε και στην Ανταρκτική. Και βλέπουμε τη συνεννόηση των δυο σκηνογραφικών υπεύθυνων με το τμήμα μακιγιάζ, ώστε μέσα εκεί να χωρέσει και διακριθεί και το τέρας. Και φυσικά το βλέπουμε και στα Κοστούμια, στο πως οι σκηνογραφικές επιλογές κατευθύνουν την Ενδυματολογία, στη οποία φυσικά αφήνουν τις πρωτοβουλίες που της πρέπουν και της «επιτρέπουν» να τους κλέψει ακόμα και την παράσταση..

Στην απόλυτη συνάρτηση της συνεργασίας με τα Κοστούμια, βρίσκονται οι σκηνογραφικές επιλογές στο «ΑΜΝΕΤ». Εγραφα και στην κριτική της ταινίας για τις δύο συνεργατριες που υπέγραψαν την «Ευνοούμενη» του Λάνθιμου σε σκηνικά και χώρους κλπ σχετιζόμενα, κι ήρθαν εδώ, παλι για έργο εποχής . Από τη μια η Αγκνες ως πλάσμα της φύσης, σε λιβάδια που να ορίζονται όμως από χρώμα που θα καθρεφτίσει τον ψυχισμό ο οποίος είναι βαρύς, από την άλλη το σπιτι του Σαίξπηρ που είναι σκοτεινό και σκούρο σαν να τον πνίγει και να μην τον αφήνει να λευτερωθεί,  το θεατρο του Στρατφορντ, που θα ερθει να συνδυάσει και τους δυο, το κυριαρχο χρώμα, που αν και φωτεινό ακόμα όταν θα είναι, θα πρέπει να κανει «βαρύ», να μας φέρνει σε επαφή με το «μέσα», με τον εσωτερικό κόσμο των ανθρωπων που πάλλονται, μάχονται, αγαπούν, πενθούν

Φωτογραφία, Σκηνικά, Κοστούμια σε ένα Ένα, με πρωτεργάτη τον υπεύθυνο σκηνογραφίας είναι το 5ο υποψήφιο , το «MARTY SUPREME». Ο ΤΖΑΚ ΦΙΣΚ, κάνει άλλη μια ταινία για να προταθεί για Oscar Σκηνοθεσίας ο τιμονιέρης της, μόνο που αυτή τη φορά δεν είναι ο Πολ Τομας Αντερσον στο «Θα χυθεί αίμα»  ούτε ο Σκορσέζε στο «Οι δολοφονοι του ανθισμένου φεγγαριού» ούτε ο Ινιάριτου, που το κερδισε κιολας στην «Επιστροφή» αλλά ενας πολύ νεωτερος, ο ΤΖΟΣ ΣΑΦΝΤΙ, που μάνι-μάνι τον εστησε ο Τζακ Φισκ για τον απλούστατο λόγο ότι του εφτιαξε την απόλυτη ατμοσφαιρα λεπτομερειων , για να κινηθεί σκηνοθετικα και να ζωντανέψει την ταινία και του «παρεσυρε» και τους άλλους συνεργατες, φωτογραφια, κοστούμια που τους ενέπνευσε με το χρωμα που ορισε, αυτό το σκοτεινό αρχών δεκαετίας 50, Νεας Υόρκης, όχι ρετρό αλλά κοινωνικού χαρακτηρα, με χωρους που να μυριζουν ατμόσφαιρα και συμπλέγματα του ηρωα και κυριως ψυχολογική διαθεση.. Και μεσα στους χωρους του Φισκ να μπαίνουν και να κεντουν κι ο υπόλοιποι. Ο Φίσκ δεν το πηρε σε καμία από τις παραπάνω υποψηφιότητες.

Το «σκηνοθετικό» κοίταγμα είναι που θα κάνει τη διαφορά, με «sinners», «Marty supreme» και τη «Μάχη..» του Αντερσον…Οι άλλοι κλάδοι θα μπουν να ανακατέψουν την τράπουλα, κυριως οι εικαστικοί για λογαριασμό του «Frankenstein». Ενδιαμέσως , ηθοποιοι, σεναριογράφοι κι υπεύθυνοι διανομής  θα ερθουν να βάλουν κι αυτοί το χεράκι τους στο ανακατεμα, με κύριο χαρακτηριστικό την ταινία πλέον, την ταινία ως ταινία, που τους ελκυσε περισσότερο..Κλαδικά. Από εκει όμως θα επηρεαστεί και το σύνολο. Και θα το πιστωθει η Σκηνογραφική Διεύθυνση ενώ θα εχουν μεσολαβησει και τόσα άλλα