Και φευγει πληρης ημερών, και με θεση στις καρδιές των ανθρώπων, και θα μνημονεύσω για μια ακόμα φορά το σινεμά, που σταθηκε τόσο γενναιοδωρο σε όσους το καταδεχτηκαν, διότι τους διέσωσε την εικόνα κι έτσι ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΛΗΝΑΙΟΣ δεν φευγει ως ένας για τον οποίο κάτι ακούσαμε και μετά ξεχάσαμε διότι μαρτυρία δεν έχουμε, ο Στεφανος Ληναίος φευγει με το αποτυπωμα του και χαρη στην εικόνα μπορούμε να δουμε το σύνολο και να το μνημονεύουμε.
Διότι φυσικά δεν ήταν μονο αυτό, ήταν κατι πολύ μα πολύ παραπάνω, το σινεμά του διέσωσε την εικόνα με την οποια καταξιώθηκε στη συνειδηση του κόσμου, πριν έρθει η Δικτατορια και του πάει αλλού την πλεύση.
Ναι, ο Στεφανος Ληναίος αγαπήθηκε στο ξεκίνημα ως jeune comique, νεαρός κωμικός, σχολής Ηλιόπουλου; Και ναι και όχι. Εφτιαξε κάτι δικό του. Φυσικά και πέρασε από την Κα ΚΑΤΕΡΙΝΑ κι αυτός, αλίμονο, ο Ληναίος ήταν ο πρωτος διδαξας στο ρολο του Λάκη του γιου στη «Χαρτοπαίχτρα» του Ψαθά, Υπηρετησε την κωμωδία ως το 1967 με απαραμιλλο τρόπο, ζευγαρι εκπληκτικό κωμικό της Σκηνης με την ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ , αλλά και με την ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΥΛΒΑ, και την ΜΑΡΩ ΚΟΣΝΤΟΥ (που στις ταινίες επαιξε αντιστοιχα με την ΕΛΛΗ ΦΩΤΙΟΥ και την ΑΝΝΑ ΦΟΣΝΟΥ, ναι, θα έλεγα ότι ήταν ο κωμικός των ΓΙΑΛΑΜΑ-ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ. «Μιας πενταρας νειάτα», «Η κόμησσα τη φαμπρικας» καθώς και το «Η κυρία εκυκλοφορησε» που έπαιξε με την Τζενη αλλά δεν έγινε ταινια παρόλο ότι ηταν μεγαλη επιτυχια. Διακρίθηκε στα καλύτερα έργα τής δυάδας και τα ανέβασε ψηλα κι ο ίδιος. Τον έχω προλάβει σε αυτά, τον έχω πετύχει, στην παιδική μου ηλικία, ήταν καταγεγραμμένος ως ένας υπεροχος κωμικός, είχε παιξει και ξενες κωμωδίες, ειδκά με την Καρέζη, δυο μαλιστα από αυτές ήταν και θρίαμβοι, το «Μαίρη Μαιρη» της Τζην Κερ όπου ειχαν πρόσθετο και τον Πάντζα κάνοντας εκπληκτικό κωμικό τρίο, και στο «Κοριτσι της καμπινας 15» του Ζακ Ντεβαλ..
Και στο σινμεα από τηνΑλίκη (Κλωτσοσκουφι)και την Τζένη (ποια είναι η Μαργαριτα) ως τη Βασιλειάδου ("Ο θησαυρος του μακαριτη)κιενδιαμεσες την Καλογεροπουλου , τη Βουρτση (και μετις δυο στο "Αγαπη και θυελλα") και την Αναλυτή στο "Οικογενεια Παπαδοπουλου" (γνωστό κι ως "βοήθεια με παντρευουνε) κι από τα μεταγενέστερα με τη Χρονοπουλου στα "Παιδια της χελιδόνας" του Βρετάκου....
Και μετά Δικτατορία. Σιωπη. Φυγή στο Λονδίνο. Ηταν και γραμματεας του Σωματείου Ηθοποιών κι επισημων αριστερών φρονημάτων , κι όπως καταλαβαίνετε.. Ισα που πρόλαβε..Με την Ελλη Φωτίου μαζί. Με την οποία έκαναν το υπέροχο ζευγάρι της ζωής και το επεβαλαν και στη Σκηνή, όταν επέστρεψαν.
Επέστρεψαν, όταν χαλάρωσαν τα μέτρα, ηρθαν πολλοί τότε που είχαν φύγει, η Γιαννακοπουλου με τον Χρηστιδη, ο Διαμαντόπουλος με την Αλκαίου κι ήρθαν κι ο Ληναίος με τη Φωτίου.
Και στήνουν ένα θιασο, που τον ονομάζουν «ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ», και τον εκαναν οροσημο, τον έκαναν εταιρία, τον έκαναν έμβλημα. Και φτιάχνουν μια κατασταση, πρώτη σαιζόν στο «Ορβο» και μετά στο «Αλφα» ως το διηνεκες, με το οποίο κάνουν μια παρεμβαση πολιτική μέσω της Τέχνης τους, που ηταν από τις σπανιες. Με διάρκεια και συνέπεια. Μια επιστροφή που θαρρεις κι ήρθε να φερει επαναστατικό λογο. Με τα καλύτερα έργα.
Κουβαλησαν, μεσουσης Δικτατορίας το Ανατολικό Μπλοκ. Συγγραφείς. Τον Ρουμάνο Αλεξάντερ Μιροντάν με ‘ένα έργο σοκαριστικό, σάτιρα, που εκανε δαντελα την Αμερική και την ηλεκτρική καρεκλα και τα μέσα ενημερωσης (πριν αυτά τα θεματα γίνουν αντιληπτα κι εδώ),το «Ο διάσημος 702». Χαμός. Υστερα. Μίλαν Κούντερα. Ναι. Στη Δικτατορία. «Οι κλειδοκράτορες». Είναι το έργο που έπαιζαν τις Μέρες του Πολυτεχνείου το 73, το οποίο βρίσκεται ακριβως απένανι από το θεατρο τους. Κι ειχαν τολμήσει να φερουν ξανα, μέσα στη Δικτατορία, έχεισημασία, ένα έργο που το ειχε σταματησει το καθεστως με το που ανέβηκε, το έπαιζε ο Κατρακης με πρωταγωνίστρια την ΕΛΛΗ ΦΩΤΙΟΥ, ήταν το «ΚΑΛΗΝΥΧΤΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ» του Γερασιμου Σταυρου που βασιζόταν στο διήγημα του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΑΤΖΗ,ο οποίος ήταν πολιτικος πρόφυγας. Και τον έφεραν καταμεσις, μιλάμε για έργα θριαμβων και τα τρια αυτά΄. Τη «Μαργαρίτα» την επανελαβαν και στο μελλον, Ήταν αλλωστε και προσωπική επιτυχία της Ελλης Φωτίου, όπως και του Κούντερα το είχαν ξανακάνει. Κι οργανωναν και ποιητικές βραδιές, κι εκδηλωσεις πολιτιστικές μέσα στο θέατρο, τις Παρασκευές-αν θυμάμαι καλά, μιλάμε για Χούντα, και θυμαμαι που έλεγε στο προγραμμα του θεάτρου ο Ληναίος ότι αυτό που θελουμε να φτιάξουμε εδώ είναι «όχι ένα απλό θεατρο αλλά ένα πνευματικό κέντρο».
Κι η φόρα συνεχίστηκε και στη Μεταπολίτευση με τα καλύτερα έργα να τα βρισκει και να τα φερνει, το «ΟΙ ΡΟΖΕΝΜΠΕΡΓΚ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑΠΕΘΑΝΟΥΝ» που τους το είχε μεταφρασει η Γεωργουλη ή μια σατιρα λατινοαμερικανικη «Η ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑ» και..συνεχίζει..
Και κάποια στιγμή ο Θεός του Σύμπαντος ενώνει τον παλιο κωμικό Ληναίο με το σύγχρονο αγωνιστή κι αριστερό διανοούμενο σε έργο που θαρρεις και το είχαν παραγγείλει ή το είχε γραψει για αυτούς. Οποιος δεν έζησε το «ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ…ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ» του ΝΤΑΡΙΟ ΦΟ, στο θέατρο «Αλφα» δεν μπορει να αντιληφθεί για ποιο πραγμα συζητάμε. Δεν μιλάμε για επιτυχία, που τον έπαιξαν κάτι χρόνια και το ξανάπαιζαν, δεν μιλάμε για θριαμβο να γίνεαι στην πλατεία της λιποθυμίας, δεν λέω «της τρελής», το «της τρελης» θα το πω για τα ουρλιαχτα από το γελιο, που ήταν ασύλληπτα. Ναι, Ο ΝΤΑΡΙΟ ΦΟ ΕΙΧΕ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΕΦΑΝΟ ΛΗΝΑΙΟ. Ειχαν τους ίδιους συνδυασμούς. Δεν θυμάμαι πόσες φορές το είχα δει. Μετα ειχε παιξει και το "Τυχαίο ατύχημα". Θυμάμαι όμως ότι ένας από τους λογους ήταν κι ότι εκεί περιμενα να ακουσω και το λόγο του μετα το φινάλε. Διότι ο Στέφανος Ληναίος είχε και μια ιδιοτυπία, άλλους τους ξάφνιαζε, άλλους τους παραξένευε, ήθελε στο τελος της παραστασης να βγει να πει δυο κουβέντες στο κοινό. Εκεί ξυπνούσε μέσα του ο Καθοδηγητής. Ο Λέων. Ο Αρχηγός. Ο Τρόπος με τον οποίο το έκανε, ενώ στην αρχή πήγαινανε να ξαφνιάσει ως κηρυγμα, καθοδόν επαιρνε άλλη τροπή, γινόταν Ληναίος, κατεληξαν έμβλημα τα φινάλε του, το έκανε όχι μόνο στις επιτυχίες και στους θριαμβους αλλά και σε έργα που δεν πήγαιναν καλά, σε ενα αυστριακό θυμάμαι, «Τα παρασιτα» που δεν έμεινε καιρό στο πρόγραμμα, που ειχε βγει στο τέλος να μιλησει για αυτά που κατηγγειλε το έργο κι ας μην ηταν πολυπληθες το κοινό,εκείνη τη φορα (θυμαμαι το ειχα δει απογευματινή Κυριακής). Το θεμα είναι ότι αυτού του ειδου ςτο φιναλε μετα την υποκλιση,το επέβαλε κι έγινε μερος κανονικό. Προσωπικά, .οταν το συνειδητοποίησα, ,το περίμενα πως και πως. Το πήρε μετα κι ο Καρακατσανης και το έκανε στις δικές του οπαραστασεις. . Ο Ληναίος πίστευε στην αποστολη του θεατρου, στη μέσω του θεατρου διαπαιδαγωγηση, πίστευε σε αυτό που έκανε , δεν πήγαινε να μας εξηγησει το έργο, δεν μας περνουσε για ηλιθιους, ήθελε όμως να επικοινωνησει στο κοινό και την προσωπική καταθεση για το λογο που διαλεξε το εργο. Θυμάμαι, τότε που έπαιζε το «Ανοιχτοί λογαριασμοί»του Μπάρι Κιφ με την άνοδο της Θάτσερ και το «Οι εμποροι της δόξας» του Πανιολ λίγο πιο μετά, μου κατεθετε τους προβληματισμούς του πάνω σε αυτά, όταν πήγαινα να τον επισκεφθω μετα την παρασταση, και μου είχε πει, ειδικά με αφορμη το εγγλέζικο έργο, «αυτή τη φορά, αν θα ξαναγινόταν με Δικτατορία, με την Ελλη δεν θα φεύγαμε». Θα μεναμε να το παλέψουμε εδώ». Το έχω κρατήσει αυτό μέσα μου. Διότι δεν εκδήλωνε μετανοια αλλά ένα βήμα μπροστα΄, μια κατανίκηση, μεσω της αγωνιστικότητας, του ανθρωπινου φοβου, που ηταν και το θεμα του εργου του Μπαρι Κιφ.
Κι επειδή εν τω μεταξύ δεν σνόμπαρε τίποτα, και σεβόταν τα πάντα και τον εαυτο του τον ίδιο, κάποια στιγμή, πριν γίνει της μόδας ο παλιος ελληνικός κινηματογράφος, ανεβασε εν μέσω κοινωνικών και πολιτικων εργων διεθνους ρεπερτορίου και το «ΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Ο ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟΣ». Σακελλαριου- Γιαννακόπουλου. Μαλιστα. Ναι, τον κωμικό εαυτο του, περασμένο από το φιλτρο του αγωνιστή και του σκεπτομενου, δεν τον εγκατελειψε. Κι επανεφερε το έργο, τιμώνταςτους συγγραφείς, το θυμισε ξανα στη Σκηνή και μαλιστα είχε φέρει και την ΤΖΟΛΗ ΓΑΡΜΠΗ, να παιξει μετα από τοσες δεκαετίες, ξανα το ρόλο της μάνας.
Και σε μία φάση που θελησε λιγο να απεμπλακει από τα επιχειρηματικά, α, όχι, δεν έπεσε πάνω του το Εθνικό Θεατρο να τον κρατήσει ,μην του φύγει.. Παρόλο ότι έκανε επιτυχιαμε τον «Εκατομμυριούχο της Νάπολι» του Εντουάρντο Ντε Φιλίπο.. ΗΑλίκη τον φωναξε σε εκειν το «κενό» κι έκαναν μαζί το «Ωραια μου κυρια» του Σω (γεννημένος για καθηγητης Χιγγινς) και τη «Μελωδία της ευτυχίας».. Οπου στης Αλίκης ειχε σκηνοθετησει πιο παλιά και την «Αννυ». Με όλη του την υπευθυνότητα.
Για να τα πουμε και για όλους και για όλα.
Σκέφτομαι διαρκως την ΕΛΛΗ ΦΩΤΙΟΥ.