Είναι όμως «υπόθεση Καραμπέτη» το όλο εγχείρημα κι ας υπάρχει από πίσω κι ένας πολύ ενδιαφέρων σκηνοθέτης, ο ΝΙΚΙΤΑ ΜΙΛΙΒΟΓΙΕΒΙΤΣ, ο οποίος βεβαίως και δημιουργεί τις προϋποθεσεις για να στηριχτεί μια ερμηνευτική ανανέωση.
Μένω στην Καραμπέτη, λοιπόν, και στην απόλυτη καθιέρωση της ως μία από τις μεγαλύτερες τραγωδούς που έχει γεννήσει ο τόπος. Και πιάνομαι από το ότι οι μεγάλες ερμηνεύτριες, στους κλασικούς ρόλους, είτε αρχαίο δραμα είτε ποιητικό θέατρο εν γένει, δοκιμάζουν να ξαναπιάσουν μια ερμηνεία στην οποία έγραψαν υποθήκη. Η ΚΑΤΙΝΑ ΠΑΞΙΝΟΥ πόσες φορές δεν ξαναγύρισε στα παλιά της λημερια , για να δοκιμαστει ξανα στην «Εκάβη» για παραδειγμα που ηταν ένα ένας ρόλος κλειδί για εκείνη αλλά και στις άλλες τραγικές ηρωιδες της μα και και στο κλασικο θεατρο ως Κα Αλβινγκ με τους «Βρυκόλακες» του Ιψεν , η ΑΝΝΑ ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ πόσες φορές πήγε κι ήρθε με «Αντιγόνη» κι «Ηλεκτρα», και στο εκτός τραγωδίας ποιητικό θεατρο η ΒΑΣΩ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ που όλοι μιλούσαν για την ανανέωση της «Μαργαριτας» της στον «Φαουστ» του Γκαίτε, σε διαφορετικες εποχές. ΚΙ άλλες σπουδαίες. Η Κατερίνα λχ με την «Εντα Γκαμπλερ» και την «Κυρα της θάλασσας»….Τις ανενωνε με διαφορετικούς σκηνοθέτες και μαεστρο τον Κάρολο Κουν
Η Καραμπέτη είναι μια τέτοια, ανήκει στη Μεγαλη Σχολή.
Κι η «Μήδεια» της , το 1997 στο Εθνικό (σκηνοθεσία Νικαίτη Κουντούρη) ήταν η στιγμή που την επισημοποιούσε ως τραγωδό.
29 χρόνια μετά, αποφασίζει να ξανατολμήσει , να δοκιμάσει και να δοκιμαστεί σε αυτο το σκληρό κόκκαλο που είναι ο ρόλος της «Μήδειας».
ΚΙ αυτό που απολαμβάνει ο θεατής, μιλώντας για ΘΕΑΤΡΟ, είναι η επισημοποίηση της εκ νεου ανάγνωσης μιας ερμηνείας που υπήρξε σταθμός και τωρα έρχεται να γίνει θεσμός. Κουβαλώντας διαδρομή και συγκομιδή ρόλων μεγαλου ρεπερτορίου, η Καραμπέτη έρχεται να προσεγγίσει με έναν άλλο τρόπο της«Μήδεια», με ένα τρόπο σαφως ηλικιακής και καλλιτεχνικής ωρίμασης- πως αλλιώς; 29 χρόνια είναι αυτά…-αλλά και με μια πνευματική διαύγεια που την οδηγει σε παραπερα πραγματα από εκει πο είχε αφήσει την δοξασμέ η προηγούμενη.
Υπάρχει κατάκτηση, υπάρχει κι ένας τρομακτικός σωματικός αυτοέλεγχος και μια εσωτερική δύναμη, που έρχεται από Θεού αλλά κι από πολλή μα πολλή μα πολλή δουλεια.
Ξεκαθαρισμένη μεσα της γυρω από την ηρωίδα της, δεν ερχεται να την υπηρετησει ως ένα ρόλο που γνωρίζει απλώς απο παλιά, έρχεται και φερνει και συμπυκνώνει στο παίξιμο της όλα όσα εχουν γραφτεί κι ειπωθεί για τη «Μήδεια», την εντος κι εκτος εισαγωγικών, την βασιλοπούλα της Κολχίδας και το δημούργημα του Ευριπίδη.
Ο,τι ακραιο, ειτε θετικό είτε αρνητικο έχει ειπωθεί για τη Μήδεια, όποια αναγνωση κι αν της εχει γίνει ειτε ακαδημαική είτε αιρετική, η Καραμπέτη στο παίξιμο της τα έχει περιλάβει ΟΛΑ. Ετσι όπως περνά από απόχρωση σε απόχρωση. Είναι και φόνισσα, χωρίς έλεος, είναι και μάγισσα, και το χρησιμοποιεί ως στοιχείο στο παίξιμο για να προβάλει την εκδίκηση, είναι προδομένη, είναι και προδότρια, είναι ταπεινωμένη , είναι κι αδυσώπητη, είναι θυμα του έρωτα αλλά και θυτης του, είναι αδικαιολόγητη, είναι κι αιτιολογημένη -έχει διαφορά από το «δικαιολογημένη». Η Καραμπέτη παίζει κι αυτή τη λεπτη, ειδοποιό διαφορά. Μας κανει και καταλαβαίνουμε ότι προδόθηκε κι αυτό ήταν τιμωρια της δικης της προδοσίας σε πατρίδα κι αδελφό, προδόθηκε από την παραχωρηση στα γήινα, και ξαναγυριζει να εκδικηθεί μεσω εκείνων που η ίδια πρόδωσε, την μαγισα, την βασιλοπουλα, ,τιμωρεί κι αυτοτιμωρείται…
Η ερμηνευτική εμβάθυνση της ηθοπιού καιτο πλαίσιο κίνησης που της εχει φτιάξει ο σκηνοθέτης, δεν αφηνουν ούτε στιγμλη το μυαλόνα ησυχάσει. Το ότι ο Αριστοτέλης, ένα αιωνα μετά, ο οποίος εξυμνύσε τον Ευριπίση ως τον «τραγικότερο των τραγικών» αναγνωρίζοντας στοιχεία ρεαλισμού, όπως θα λεγαμε στις μερες μας « τους ανθρωπους όπως είναι», εν τούτοις το φιναλε της «Μήδειας» το εχει καταδικάσειως «κάθερση», ως απιστία στο «Ολον», ότι το «έλεος» για τον ηρωα που πασχει και τον «φοβο» για τον ίδιο τον θεατή , στη «Μήδεια» δεντο βλέπει. Ότι δεν τιμωρείται και ο θεατής δεν «καθαρίζεται». Ωστόσο, μελετητες «ευριπιδικοί» κι «αριστοτελικοί’ θεωρούν πως υπάρχει κάθαρση "αρισροτελικής" σημασίας, μόνο που κι εδώ ο Ευριίδης κάνει μια υπέρβαση: Και το «έλεος» και ο «φόβος» είναι από τη «Μήδει» για τη «Μήδεια». Ε, λοιπόν, στην παρασταση υπάρχει κι αυτή η παραμετρος ως αίσθηση. Απ ό τη σύλληψη του σκηνοθέτη και από το «εξονυχιστικό» παίξιμο της Καριοφυλλιάς.
Η παρεμβαση που εχει γίνει δεν αλλοιώνει το αποτελεσμα ούτε το περιεχομενο. Του δίνει μια περαιτερω ΘΕΑΤΡΙΚΗ προοπτική ,την υπενθυμίζει τη «Μήδεια» ως ζωντανο θεατρο.
Και σε κάνει να σκεφτεσαι.
Ο Χορός δεν είναι πια οι Κορίνθιες. Η παρασταση την ξεκινά τη «Μήδεια» αφού εχει κάνει το φονικό, Σε ένα σκηνικό, αφαιρετικό που υπογραφει ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΜΕΛΑΝΟΣ, το οποίο είναι σαν εξπρεσιονιστική έκφραση βομβαρδισμένου, κατεστραμμένου τοπίου . Η Μήδεια ερχεται σαν αποκαμωμένη μαινάδα σε αυτο το τοπίο κι αρχίζει να αφηγείται..Τα καθέκαστα. Πως; Σαν μια παρασταση μνήμης.. Σαν να ξανακοιταζει αυτά που συνεβησαν, αυτά που υπέστη, αυτά που έπραξε και ξαναδιαβαζει την ιστορία της. Σαν να ξεκινά η τωρινή παρασταση σαν συνεχεια εκείνης του 1997
Αφενος στη δική μου αντίληψη αυτος είναι ένας έξυπνος τρόπος του τωρινού σκηνοθέτη , να οδηγήσει με ασφάλεια την ερμηνευτρια στην επανεξέταση της παλαιοτερης ερμηνείας της, σαν να ξανακοιταζει κι η Καραμπέτη την δική της «Μήδεια», το δικό της έργο πάνω στη Μηδεια, και σαν να παίρνει δυνάμεις από όλο εκείνο τον συγκλονισμό. Ο σκηνοθετης που δειχνει καταρτισμένος και υπεύθυνος, εχει υιοθετησει ένα εξπρεσιονιστικό ύφος για το στησιμο, το ακολουθεί και στην παρεμβαση πανω στο Χορό, και κυρίως στις Μασκες, που είναι ακραίες, ένα τρομακτικό «γκροτεσκο», κι αυτό δεν ισχύει μόνο για το Χορό , ο οποίος δεν είναι ετσι όπως τον ξεραμε αλλά μεσα από τις μάσκες κάποια στιγμή αναδεινύονται και ερμηνευτες χαρακτηρων. Σαν να βγαινουν κι αυτοί μέσα από το Χορό. Από τη μνήμη κι από τη διόγκωση.
Ξαφνικά βλέπεις να αποκαλύπτεαι ο ΑΡΗΣ ΛΕΜΠΕΣΟΠΟΥΛΟΣ. Είναι ο Κρέων, ο βασιλιάς της Κορίνθου. Βγαίνει μέσα από το όλον. Κι είναι πιο αποδοτικός στα συναισθήματα ως πατερα, σε κάποια άλλα σημεία ο τονισμός του υπερχρωματίζεται και ξενιζει είναι όμως συντονισμένος με το πλαίσιο, το βαρος έχει πέσει στα σημεία της συντριβης του.
Από τον όλο βγαίνει αλλά φτιάχνει ένα εντελως δικό της ΟΛΟΝ η ΡΕΝΗ ΠΙΤΤΑΚΗ, ως τροφός. Η οποία με το που ξεκινά να περπατα και με το που εκστομίζει την πρώτη λέξη διασπείρει ένα δέος σε όλο τον υπαίθριο χωρο, ως Τροφός, συντονισμένη συγκλονιστικά με το παίξιμο της Καραμπέτη. Η μια ακούει την άλλη και αλληλοσυναισθανονται ρόλους και το πως παίζει η κάθε μια απευθυνόμενη στην άλλη. Εξαιρετο παραδειγμα της πολυχρησιμοποιημένης λέξης «χημεία». .
Εδώ όμως πρεπει να κανω κι ειδική αναφορα στον ΛΑΖΑΡΟ ΓΕΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟ για τη μελετη περι ανανεωσης μιας ερμηνείας, περί επανεξετασης μιας ερμηνείας. Το ότι ο Ιάσων και στη Μηδεια του ’97 και στην τωρινή είναι ο ίδιος ηθοποιός. Η Καραμπέτη δηλαδή ανανεώνει την Μηδεια της με τον ίδιο Ιάσωνα κι αυτό έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα, ως και ιδιοσυστασία, είναι μαθημα στη μελέτη περι ερμηνευτικής επανεξετασης. Και φυσικά αυτό αφορά απολυτως και στον Γεωργακόπουλο για τον Ιάσωνα του και το πως διαχειριζεται σε τουτη τη Μήδεια τη σπαρακτική αποχρωση. Να σημειωσω την ανθρωπινη ρεαλιστική νοτα του ΤΑΣΟΥ ΣΩΤΗΡΑΚΗ -Αιγέα, μεσα στον αλαλαγμό και στο πως συμβαλλει στη συνθεση των εναλλασσόμενων κι αντικρουόμενων συναισθημάτων. Επίσης στον Δ.ΠΙΦΕΑ, που τον έχει ως μέρος του τραγικού γκροτεσκο, της εξπρεσιονιστικής διογκωσης όταν ερχεται να αναγγειλει..
Κι ένα εύρημα για το φινάλε. Ένα τραγούδι που εκτελείται επι σκηνής από μια κοπέλα του Χορού. Η καλλιτεχνης αυτή, με την εξαίσια φωνή, ονομάζεται ΜΑΡΙΑΜ ΡΟΥΧΑΤΖΕ, είναι Γεωργιανή, το τραγουδι είναι Γεωργιανό, και μην ξεχνάμε πως η Κολχίδα είναι στη σημερινή Γεωργία…Θαρρείς και το ταξιδι μνήμης της παραστασης φτάνει κι ως εκεί. Κι είναι πρωτοβουλία της συνεργασίας του σκηνοθέτη Νικήτα Μιλιβόγεβιτς και του συνθέτη ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΜΑΡΩΤΟΥ, η συμβολή του τελευταίου στην παρασταση είναι θεμελιώδης. Δίνει ηχο και συναισθηματος και βαρβαροτητας και πόνου και έντασης. Δυο καλλιτεχνες μουσικοί, ο ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΤΣΑΤΣΙΔΗΣ κι ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΪΔΗΣ, εκτελούν ζωντανα επί Σκηνής.
Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΥΡΜΑ στα Κοστούμια πέρα από τις Μάσκες στις οποίες εχει δωσει με τη συμβολή του σκηνοθέτη αυτή τη διογκωση την τόσο επιβλητική, έκανε κι ένα κοστούμι για τη Μήδεια, για την Καριοφυλλιά Καραμπετη, που χωρις να συγκρίνω παρα μόνο ως επίπεδο επιτευγματος το αναφερω, μου θυμισε το κοστουμι που ειχε κάνει η Ντένη Βαχλιώτη για τη Μελίνα Μερκούρη στη «Μηδεια του Μλινου Βολανακη που ξκίναγε μεγαλοπρεπές και στη συνριβη της έμοιαζε κουρελακι..Ετσι κι εδώ ,η ενδυματολόγος πέτυχε να δωσει με ένα ρουχο μεγαλοπρεπειας , κοκκινο φυσικό προς το αίμα του, το βασιλικό ραψιμο στην κορμοστασια της Καραμπέτη και να μεταβαλλεται σε «κουρέλι» καθως περνά μεσα από αυτά τα δεινά της ηρωίδας και της εναρμόνισης με το σκηνικό.
Η κινησιολογια της ΑΜΑΛΙΑΣ ΜΠΕΝΕΤ στο συντονισμό της με τις μάσκες και οι φωτισμοί του ΝΙΚΟΥ ΒΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ που υπογραμμισε τον εξπρεσιονισμό με τις εναλλαγές φως-σκια, υπηρέτησαν κι εξυπηρέτησαν τη Σκηνοθεσία, στο Ακέραιο.